Sáng ngày 21/12/2019 (tức là ngày 26 tháng 11 năm Kỷ Hợi), Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Thanh Chương phối hợp với Đảng ủy, HĐND, UBND xã Thanh Tường long trọng tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh Nhà thờ họ Nguyễn Thế đại tôn.

Về tham dự lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh Nhà thờ họ Nguyễn Thế đại tôn có các đồng chí Trần Thị Mỹ Hạnh – phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Nghệ An, đồng chí Hoàng Thị Khánh – Phó Trưởng Ban quản lý Di tích Nghệ An cùng các đồng chí lãnh đạo Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Thanh Chương, các đồng chí lãnh đạo địa phương, con cháu dòng họ Nguyễn Thế cùng toàn thể nhân dân và du khách gần xa.

Thanh Chương từ lâu đã được biết đến là một vùng địa linh nhân kiệt, có bề dày lịch sử văn hóa và giàu truyền thống cách mạng, là mảnh đất có nhiều di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật có giá trị đang được bảo tồn, góp phần tô thắm thêm bản sắc văn hóa xứ Nghệ và hôm nay đây chúng ta vinh dự và tự hào khi tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh Nhà thờ họ Nguyễn Thế đại tôn.

Dòng họ Nguyễn Thế đại tôn có lịch sử tồn tại trên mảnh đất Thanh Chương gần 500 năm với 19 đời con cháu. Trong quá trình tồn tại và phát triển họ Nguyễn Thế đã xây dựng cho mình nhiều truyền thống tốt đẹp trong đó tiêu biểu là truyền thống trung quân ái quốc và truyền thống hiếu học khoa bảng với những tên tuổi đã ghi vào sử sách như: Nguyễn Thế Doanh được sắc phong Phấn Lực tướng quân, Nguyễn Thế Đa, Nguyễn Thế Lượng ^{( [1] )} đều được sắc phong Trì Uy tướng quân. Bên cạnh đó, dòng họ còn có nhiều người có công trong hoạt động cách mạng được ghi danh là những tấm gương cộng sản của Nghệ An như: Nguyễn Thế Tính, Nguyễn Thế Lâm. Ngoài ra họ Nguyễn Thế cũng được xem là dòng họ có truyền thống khoa bảng với Tú Tài Nguyễn Thế Hiển là người khai khoa cho làng Dinh Chu thời Nguyễn, Cử nhân Nguyễn Đôn Tín, đặc biệt là thầy giáo Nguyễn Thế Cát được ca ngợi là “Bậc sư biểu” sau khi mất được học trò dựng bia ghi công tích ……Họ đều là những con cháu hậu duệ của dòng họ Nguyễn Thế đã góp sức mình để xây dựng vào bảo vệ quê hương đất nước.

Nhà thờ họ Nguyễn Thế đại tôn được con cháu xây dựng vào mùa Xuân năm Quý Dậu (1873) niên hiệu Tự Đức thứ 26. Trải qua quá trình tồn tại và phát triển với gần 150 năm đến nay di tích có quy mô tương đối lớn với 3 tòa: Hạ đường, Trung đường và Thượng đường, tất cả các công trình đều được làm bằng gỗ, cổ kính, với kết cấu kiến trúc truyền thống. Tại di tích hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật cổ, quý có giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật như: Gia phả, sắc phong, lệnh chỉ, bia đá, câu đối, đại tự, biển gỗ, khám thờ, long ngai bài vị, hương án, lư hương.. có niên đại hàng trăm năm. Đặc biệt, là 4 sắc phong cho Nguyễn Thế Lượng đã tồn tại 250 năm vẫn còn nguyên vẹn hay bia đá do các môn sinh kính lập để tri ân người thầy đức cao vọng trọng Nguyễn Thế Cát từ năm 1938 đến nay đã gần 100 năm. Đây là những cứ liệu lịch sử gốc, chứng minh công trạng của các vị tiên tổ của họ Nguyễn Thế, làng Dinh Chu. Mặt khác, các tài liệu quý này cũng góp phần không nhỏ vào công tác nghiên cứu lịch sử địa phương, cũng như lịch sử dân tộc qua các thời kỳ

Với những giá trị vật thể và phi vật thể đặc sắc nên di tích Nhà thờ họ Nguyễn Thế đại tôn, xã Thanh Tường, huyện Thanh Chương đã được UBND tỉnh Nghệ An xếp hạng là di tích lịch sử cấp tỉnh tại Quyết định số:  3400/QĐ.UB  ngày 29/8/2019.

Nguyễn Hưng