Lễ hội truyền thống là loại hình văn hóa đặc sắc, là sản phẩm tinh thần của các dân tộc Việt Nam được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Các hoạt động lễ hội như một bảo tàng sống về phong tục tập quán, về lối sống độc đáo, đặc thù của từng dân tộc, từng vùng miền. Đến với lễ hội là đến với không gian văn hóa linh thiêng, lắng đọng hàm chứa trong không gian ấy là cốt cách là tinh thần của người Việt được hun đúc, giữ gìn cẩn trọng qua từng lời ăn tiếng nói từ bao đời nay.
1. Lễ hội, sợi dây kết nối quá khứ và hiện tại
Lễ hội truyền thống Việt Nam thường gắn với tín ngưỡng thờ thần linh, anh hùng dân tộc hoặc các sự kiện lịch sử quan trọng.
Lễ hội truyền thống thường gồm 02 phần:
- Phần lễ: trang nghiêm với các nghi thức lễ cáo yết, lễ đại tế, lễ rước, lễ tạ…
- Phần hội: sôi nổi với các trò chơi dân gian, hát đối, đấu vật, kéo co, thi đấu bóng chuyền…
Chính sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố linh thiêng và sinh hoạt cộng đồng đã tạo nên chiều sâu văn hóa, tạo nên nét đặc trưng riêng cho lễ hội. Bởi mỗi lễ hội là một bảo tàng sống lưu giữ phong tục tập quán, quy trình diễn ra lễ hội, quy mô tổ chức, không gian linh thiêng…., không gian lễ hội không chỉ là địa điểm tổ chức mà là nét tổng hòa của văn hóa vật thể và phi vật thể.
2. Giá trị nhân văn và tinh thần cố kết cộng đồng
Điểm nổi bật của các lễ hội là tính cộng đồng sâu sắc. Người dân không chỉ tham gia với tư cách khán giả mà còn là chủ thể sáng tạo và gìn giữ lễ hội. Những cuộc rước linh đình, những tiếng trống hội rộn ràng hay các trò chơi dân gian đều khơi dậy tinh thần đoàn kết, gắn bó trong cộng đồng làng xã. Lễ hội còn là nơi gửi gắm khát vọng về cuộc sống ấm no, mùa màng bội thu, quốc thái dân an. Lễ hội là dịp để con người hướng về cội nguồn, tri ân các bậc tiền nhân có công với dân, với nước.
Lễ hội không chỉ là ngày vui của cộng đồng mà còn là không gian văn hóa đặc sắc kết tinh hồn cốt dân tộc Việt Nam. Qua bao thế hệ, lễ hội vẫn sống động, linh thiêng và gần gũi, trở thành cầu nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Giữ gìn và phát huy giá trị lễ hội chính là giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, để mỗi độ xuân về tiếng trống hội lại vang lên như nhịp đập bền bỉ của tâm hồn Việt./.
