Đền Mường Ham
Sáng ngày 22/2/2026 (tức mùng 6 tháng Giêng âm lịch), tại xã Mường Ham, tỉnh Nghệ An, Lễ hội Đền Mường Ham Xuân Bính Ngọ 2026 đã diễn ra trong không khí trang trọng, rộn ràng, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương tham dự. Đây là một trong những lễ hội truyền thống tiêu biểu của đồng bào dân tộc Thái miền Tây xứ Nghệ, mang đậm giá trị lịch sử, tâm linh và bản sắc văn hóa cộng đồng.
Dự lễ có ông Bùi Công Vinh - PGĐ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng đại diện các phòng Sở, các đơn vị trực thuộc sở, đại diện ban ngành đoàn thể cấp tỉnh.
Đại biểu tham dự lễ hội
Về phía địa phương có các đồng chí Thường trực Đảng ủy, HĐND, UBND, UBMTTQ Xã Mường Ham, đại diện lãnh đạo các xã lân cận, đông đảo du khách và Nhân dân thập phương.
Theo sử liệu địa phương và truyền thuyết dân gian, Mường Ham gắn với công lao của Tạo Nọi - người có công khai phá đất đai, lập bản, dựng mường, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của cộng đồng người Thái nơi đây. Cùng với đó là câu chuyện huyền thoại về Nang Ni - Khủn Tinh, trở thành một phần ký ức văn hóa đặc sắc trong đời sống tinh thần của cư dân vùng cao.
Trải qua nhiều biến thiên lịch sử, Mường Ham từng là trung tâm kinh tế, chính trị của cả vùng. Đền Mường Ham, nơi thờ Tạo Nọi, được dựng theo kiến trúc truyền thống nhà sàn của người Thái, là địa chỉ tâm linh quan trọng, nơi hội tụ niềm tin và sự tri ân của cộng đồng. Sự phục dựng và duy trì lễ hội hôm nay chính là biểu hiện sinh động của ý thức gìn giữ cội nguồn.
Phát biểu khai mạc Lễ Hội, Ông Nguyễn Viết Chung - CT UBND Xã nhấn mạnh : “Lễ hội Mường Ham được tổ chức hằng năm không chỉ là dịp để tưởng nhớ công lao các bậc tiền nhân đã có công khai phá, dựng bản, lập mường; mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng đặc sắc, nơi hội tụ những giá trị truyền thống tốt đẹp như tinh thần đoàn kết, nghĩa tình, khát vọng về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Thông qua các nghi lễ trang trọng và các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao dân gian đặc sắc, Lễ hội góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; đồng thời quảng bá hình ảnh quê hương Mường Ham đến với bạn bè, du khách gần xa, từng bước thúc đẩy phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống”
Phần lễ diễn ra trong không khí trang trọng tại Đền Mường Ham với các nghi thức dâng hương, tế lễ theo phong tục truyền thống. Đồng bào thành kính tưởng nhớ công đức tiền nhân, cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bản làng ấm no, hạnh phúc. Những nghi thức cổ truyền được bảo tồn gần như nguyên vẹn, góp phần gìn giữ giá trị văn hóa tâm linh của dân tộc Thái.
Nếu phần lễ mang sắc thái linh thiêng thì phần hội lại rực rỡ sắc màu và âm thanh. Tiếng cồng chiêng ngân vang giữa núi rừng, điệu xòe đoàn kết uyển chuyển trong sắc váy áo thổ cẩm truyền thống đã tạo nên bức tranh xuân sống động. Những trò chơi dân gian như ném còn, bắn nỏ, nhảy sạp, kéo co… thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, tạo không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng.
Bên cạnh đó, các chương trình văn nghệ dân gian, trình diễn trang phục truyền thống, giới thiệu ẩm thực đặc trưng của đồng bào Thái như xôi ngũ sắc, cơm lam, rượu cần… càng làm phong phú thêm không gian lễ hội. Du khách đến với Mường Ham không chỉ được hòa mình vào không khí ngày hội mà còn có cơ hội khám phá những giá trị văn hóa nguyên sơ, mộc mạc của miền Tây Nghệ An.
Không chỉ là ngày hội của người dân địa phương, Lễ hội Mường Ham ngày nay còn trở thành điểm hẹn văn hóa hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài tỉnh. Việc duy trì và nâng tầm quy mô tổ chức lễ hội góp phần quảng bá hình ảnh vùng cao Mường Ham giàu truyền thống, thân thiện và mến khách.
Trong dòng chảy hiện đại hóa, Lễ hội Mường Ham vẫn giữ được hồn cốt truyền thống, đồng thời từng bước gắn kết với định hướng phát triển du lịch cộng đồng. Đây chính là minh chứng cho nỗ lực bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc Thái, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương một cách bền vững.
Giữa tiết xuân ấm áp, Lễ hội Mường Ham không chỉ rộn ràng tiếng hội mà còn ngân vang niềm tự hào về cội nguồn, về một miền đất huyền thoại vẫn bền bỉ giữ gìn sắc xuân văn hóa qua bao thế hệ.
Trước đó, vào chiều tối ngày mùng 5/1 Âm lịch đã diễn ra Đêm hội Sắc xuân Mường Ham. Tại đây, du khách và Nhân dân được thưởng thức những món ẩm thực truyền thống đặc sắc, cùng nhau quây quần bên ánh lửa trại bập bùng, giao lưu văn nghệ, thưởng thức rượu cần trong không khí ấm áp nghĩa tình.
